Yatalak hasta bakımı: evde mi, bakım merkezinde mi?

Evde bakım ile yaşlı bakım merkezi arasındaki farklar

Bakım vardiyası

Evde: Aile ya da yatılı bakıcı üstlenir.

Bakım merkezinde: Bakım elemanları sekizer saatlik vardiyalar hâlinde çalışır (18. madde).

Hekim ve hemşire

Evde: Hekim ve hemşire ziyaretini aile ayarlar.

Bakım merkezinde: Hekim ve hemşire çalıştırmak zorunludur. Tam zamanlı en az bir hemşire şarttır; kapasite 30 ve üzerindeyse her 30 kişiye bir hemşire ya da onun sorumluluğunda bir sağlık teknisyeni çalışır (10., 16. ve 17. madde).

Bakım elemanı sayısı

Evde: Bakımı kimin yapacağını aile belirler.

Bakım merkezinde: Kapasite 24'ü aşınca gündüz vardiyalarında her 10 yaşlıya bir bakım elemanı düşer (18. madde).

Oda ve yatak

Evde: Hasta yatağı ve oda düzeni evin koşullarına göre ayarlanır.

Bakım merkezinde: Bakım bölümünde yataklar yatak yarasını önleyici özellikte olmalı, her yatağın başında personel çağırma zili bulunmalıdır (24. madde).

Bez, ilaç takibi, pansuman

Evde: Malzeme masrafı da bakım emeği de aileye düşer.

Bakım merkezinde: Aylık ücrete dahildir (27. madde).

Hastaneye gidiş

Evde: Aile götürür.

Bakım merkezinde: Hastaneye sevk edilen ya da yatan yaşlıya kurum eşlik edecek personel görevlendirir (25. madde).

Evde bakım, yakınınızın kendi ortamında kalmasını sağlar; ama geceleri uyanmak, yakınınızı kaldırıp çevirmek ve sürekli tetikte olmak çoğu zaman tek bir aile ferdinin üstüne kalabilir. Bakım merkezinde bu iş vardiyalı personelle paylaşılır. Doğru seçim yakınınızın durumuna, evin koşullarına ve ailenizin imkânlarına göre değişir.

Bakım merkezi ne zaman uygun değildir?

Yönetmelik, bakım merkezine alınacak yaşlının sürekli tıbbi bakım gerektiren bir hastalığının olmamasını şart koşar (4. madde). Yatağa bağımlı olmak tek başına sürekli tıbbi bakım gerektiren bir hastalık anlamına gelmez; yönetmelik yatağa bağımlı yaşlıyı bakım merkezlerinin hizmet verdiği kişiler arasında sayar. Yakınınızın sürekli tıbbi müdahaleye ihtiyacı varsa başka bir sağlık kuruluşu gerekebilir; gerekip gerekmediğine yakınınızı izleyen hekim karar verir. Yakınınızın bulaşıcı bir hastalığı varsa, toplu yaşama engel olmadığını gösteren ve enfeksiyon hastalıkları uzmanından alınmış rapor istenir (26. madde).

Bakım merkezini ziyaret ederken sorulacaklar

• Gece vardiyasında kaç bakım elemanı çalışıyor, bakım bölümünde kaç yaşlı var?
• Hemşire gece de kurumda mı? Hekim hangi gün ve saatlerde geliyor?
• Yatak yarasını önlemek için nasıl bir yatak kullanılıyor, yakınınızın pozisyonu ne sıklıkla değiştiriliyor?
• Fizik tedavi bölümünde neler yapılıyor, fizyoterapist ne sıklıkla geliyor? Her kuruluşta fizik tedavi bölümü bulunması öngörülür, fizyoterapist çalıştırmak ise isteğe bağlıdır (10. ve 23. madde).
• Yakınınızın beslenmesi nasıl planlanıyor? Diyetler hekim önerisine göre diyetisyence hazırlanır (25. madde).
• Acil durumda hangi hastaneye götürülüyor, yakınınıza kim eşlik ediyor?

Sık sorulanlar

Yatalak hasta huzurevine kabul edilir mi?

Yönetmelik huzurevini öz bakımını yapabilen yaşlılar için tanımlar. Yatağa bağımlı yaşlılar yaşlı bakım merkezlerine ya da huzurevlerinin özel bakım bölümlerine alınır (4. ve 24. madde). İstanbul'daki 118 özel kurumun 114 tanesinin adında "yaşlı bakım" ya da "H.Y.B.M" geçer; yalnız huzurevi olanlar çok azdır.

Bez ve ilaç takibi için ayrıca para ödenir mi?

Ödenmez: alt bezi, ilaç takibi, enjeksiyon, pansuman ve tansiyon ölçümü aylık ücrete dahildir (27. madde). İlaçların kendisi bu listede yoktur; nasıl karşılandığını kuruma sorun.

Kabul için hangi rapor gerekir?

Özel ya da resmî bir sağlık kuruluşunun ilgili bölümünden alınmış, yakınınızın yaşlı bakım merkezi hizmetinden yararlanmasının uygun olduğunu gösteren sağlık raporu istenir. Raporda ayrıca yakınınızın bulaşıcı bir hastalığı ve toplu yaşama engel bir durumu olmadığı, alkol ya da uyuşturucu bağımlılığı bulunmadığı belirtilir. Tıbbi takip gerektiren kronik bir hastalık varsa ilgili uzmandan ayrıca rapor istenir (26. madde).

Ücret ne kadar, neler dahil?

• İstanbul'daki özel kurumlar bu aralığın üstünde ücret alamaz (KDV hariç). Ücret bu aralık içinde kurumdan kuruma değişir; neye göre belirlendiğini kuruma sorun (27. madde).
• Aylık ücrete barınma, beslenme, ilaç takibi, enjeksiyon, pansuman, tansiyon ölçümü, basit tıbbi müdahaleler, alt bezi ve temizlik dahildir; kurum bunlar için ayrıca ücret isteyemez. İlaçların kendisi bu listede yoktur (27. madde).
• Kabulde bir aylık ücret kadar depozito alınır. Yakınınız kendi isteğiyle ayrılırsa depozito iade edilmez ama son ayın ücretine sayılır; ücret sonradan artsa da depozito için ek ödeme istenemez (28. madde).
• Kurum, kalma süresi için taahhüt ya da süreli sözleşme isteyemez (28. madde).